GRANT TELEMONTEKG

Osnovni sadržaj projekta jeste razvoj, validacija i primjena telemedicinskog sistema TELEMONTEKG (TM EKG) za brzu dijagnostiku bolesti srca u Crnoj Gori. Cilj je da se tokom trajanja projekta, sistem razvije do prvog prototipa, da se sprovede validacija sistema i otklone nedostatci, kao i da se stavi u pilot upotrebi i patentira.

Ideja za kreiranje ovakvog sistema je plod znanja i iskustva stečenog u svakodnevnom kontaktu sa pacijentima sa kardiološkim oboljenjima i potpunim uvidom u njihove potrebe. Namjera je da se na način komforan za pacijenta, a pouzdan i informativan za ljekara, zabilježe promjene u radu srca koje su od značaja za procjenu stanja zdravlja pacijenta. TM EKG pomoći će nam u otkrivanju uzroka paroksizmalnih (intermitentnih) simptoma i znakova koji mogu biti uzrokovani opasnim srčanim aritmijama kod odraslih i djece.

Najčešći uzrok dolaska kod kardiologa je iznenadna pojava simptoma koje se dovode u vezu sa oboljenjima srca. Palpitacije i bol u grudima su ubjedljivi lideri među uzrocima hitnog obavljanja eketrokardiograma (EKG) kod djece i kod odraslih. Kod ogromne većine djece sa palpitacijama, ali i kod velikog broja odraslih se registruje normalan EKG jer su simptomi prestali dok pacijent stigne do zdravstvene ustanove. Potom se zakazuje 24-časovni Holter monitoring, koji takođe ne dovodi do postavljanja dijagnoze kod većine adultnih pacijenata, dok je gotovo zanemarljiv broj djece koji se dijagnostički rasvijetli Holterom kada su intermitentne palpitacije u pitanju. Iako je 24-časovni Holter monitoring jedan od stubova neinvazivne dijagnostike srčanih aritmija više od šezdeset godina, njegova ograničenja u dijagnostici presinkopa i sinkopa su dobro definisana. Zato je razvijen sistem praćenja rada srca u dužem periodu koji se naziva event recording i čije su prednosti u poređenju sa Holterom nesumnjivo potvrđene. Loop recorderi su takođe donijeli napredak u dijagnostici palpitacija, ali je njihova primjena limitirana invazivnom (subkutanom) aplikacijom. Krajem prethodne decenije su se pojavili jednokanalani event recorderi koji nemaju klasične (samolepljive) electrode (leadless recorders), a njihova efikasnost je potvrđena u dvije kliničke studije u adultnoj populaciji. Prije tri godine je objavljena studija na manjem broju (30) djece koja je takođe pokazala odličnu dijagnostičku vrijednost 1-kanalnog leadless event recordinga u evaluaciji palpitacija u pedijatrijskoj populaciji. I ovdje je dokazana nesumnjiva prednost event recordera u odnosu na 24-časovni Holter monitoring kada se radi utvrđivanje uzroka palpitacija kod djece. Ovo istraživanje je pokazalo da i veoma mala djeca (najmađi pacijent je imao 4 godine) veoma rado prihvataju leadless recorder, što nije uvek slučaj i sa standardnim EKG-om. Hardversko – softverski razvoj telemedicinskog sistema TM EKG u Crnoj Gori koji je predviđen projektom ima najmanje četiri prednosti u odnosu na citirane leadless recordere:

1.  Radi se o 3-kanalnom EKG zapisu koji daje više podataka u odnosu na 1- kanalni EKG čime se olakšava interpretacija EKG-a i postavljanje dijagnoze. Autori istraživanja leadless recordinga kod adultnih pacijenata su u ograničenjima studije pomenuli upravo 1-kanalni zapis.

2.  Simultani (real time) GSM transfer podataka omogućava izuzetno brzi transfer i dostupnost 3-kanalnog zapisa što značajno ubrzava interpretaciju I postavljanje dijagnoze. To znači da NEMA geografskih prepreka za brzo postavljanje dijagnoze, što je u crnogorskim uslovima izuzetno značajno! Gdje ima GSM signala, transfer je gotovo trenutan!

3. Algoritmi za obradu EKG signala prepoznaju osnovne tipove srčanih aritmija i tako pomažu ljekaru da ih interpretira. To skraćuje vrijeme interpretacije, ali softver omogućava ljekaru da pregleda cio zapis i provjeri svaki od tipova aritmija koji je detektovan.

4. Web aplikacija i aplikacija za pametne telefone omogućava ljekaru koji interperetira nalaz da to uradi brzo i svuda gdje ima pristup internetu.

TM EKG se tehnički sastoji od:

a) Hardvera:                                                                

-     Telemedicinskog modula za registraciju 3-kanalnog EKG-a (TM EKG) koji beleži 3-kanalni EKG zapis, BEZ lijepljenja elektroda (leadless sistem) koji se u “real time-u” šalje preko GSM mreže na odgovarajući server.

-     Sistema personalnih računara (sa pratećom opremom) i pametnih mobilnih telefona na kojima se obavlja završna analiza 3-kanalnog EKG zapisa sa zaključkom koji donosi edukovani doktor medicine (dakle, ne specijalista, subspecijalista već doktor koji je prošao edukaciju predviđenu projektom).

b) Softverskog paketa koji uključuje algoritme za obradu primarnog EKG signala i prepoznavanje osnovnih tipova poremećaja ritma, kao i web i mobilne apikacije koje omogućavaju obučenom doktoru medicine brzo tumačenje EKG-a i postavljanje dijagnoze poremećaja srčanog ritma.

Ekspertski tim koji će biti formiran u Crnoj Gori tokom izvođenja projekta će omogućiti brzu dijagnostiku rijetkih i opasnih srčanih aritmija, ali će se tako obezbijediti hitno upućivanje pacijenata u tercijerne ustanove gdje se ovi pacijenti brzo obrađuju i liječe. TM EKG omogućava izuzetno brzu konsultaciju sa stručnjacima bilo gdje u svijetu, jednostavnim transferom EKG zapisa (e.g. traženje second opinion).

Crna Gora ima potrebu za razvojem TM EKG sistema iz slijedećih razloga:

1. Inovativna rješenja mogu doprinijeti reformi zdravstvenog sistema koja se nalazi u raskoraku između "moći" i "htjeti". "Moći" u crnogorskim uslovima znači izdvajanje za zdravstvo oko 270€ po glavi stanovnika u 2013. godini, a "htjeti" je sadržano u ambicioznim razvojnim planovima koje je Ministarstvo zdravlja predvidjelo u slijedećih pet godina: razvoj transplantacione medicine, reforma tercijarnog nivoa zdravstvene zaštite, izgradnja i opremanje nekoliko odjeljenja Kliničkog centra savremenom medicinskom opremom. Stavljanjem u promet autentičnih crnogorskih medicinskih sredstava čije su ključne karakteristike preciznost, dostupnost, povoljna tržišna cijena, jednostavnost upotrebe, široka upotrebna vrijednost promijenila bi ustaljenu sliku crnogorskog zdravstvenog sistema kao tipičnog konzumenta skupe uvozne tehnologije.

2. Prema podacima Zavoda za statistiku Crne Gore, u posljednjih deset godina postoji trend rasta broja oboljelih od kardiovaskularnih bolesti, kao i njihove zastupljenosti u ukupnom umiranju. Učešće kardiovaskularnih bolesti u ukupnom mortalitetu u Crnoj Gori 2008. godine bio je 54%, dok je u zemljama Evropske unije 42%.

3. Efikasnost kardioloških jedinica u bolnicama na sekundarnom nivou zdravstvene zaštite je ograničena nedostatkom usko specijalizovanog kadra kardiologa. U Crnoj Gori je 2008. godine bilo 20.4 ljekara na 10 000 stanovnika (u Njemačkoj 38,4 na isti broj stanovnika).

4. Razvoj telemedicine je olakšan postojanjem značajno razvijenih telekomunikacionih resursa na nivou Crne Gore: stepen digitalizacije mreže zemaljske komunikacije se kreće oko 92,5%, mreža optičkih kablova je frekventna, kvalitetna i pouzdana kroz postojeću konfiguraciju prstenova; kapacitet SDH (Synchronous Digital Hierarchy) mreže u konfiguraciji prstenova je na kraju 2002. godine iznosio 2.5 Gbp/s i 622 Mbp/s, instalisani kapacitet optičke mreže je 1.231 km, teritorijalna pokrivenost mobilnih operatera je skoro potpuna (T-com, Telenor, m:tel- svaki po 98% od naseljenih površina).

5. Crna Gora je pretežno planinska zemlja sa relativno malom površinom (13812 km2) i brojem stanovnika (627.000) stanovnika i lošom saobraćajnom infrastrukturom. Konfiguracija terena i nepostojanje alternativnih putnih mreža utiču na način i brzinu transporta životno ugroženih pacijenata. U opisanim uslovima do punog izražaja dolazi definicija telemedicine kao upotrebe elektronskih informacionih i komunikacionih tehnologija u cilju obezbjeđenja medicinske zaštite u slučajevima fizičke udaljenosti participanata.

6. Realizacija projekta bi omogućila intenzivnu međunarodnu saradnju na polju razmjene znanja i iskustava, edukacije, kao i dijagnostike i liječenja pacijenata sa složenim poremećajima u radu srca između dvije ustanove koje se nalaze u naučno-istraživačkim bazama matičnih država: Kliničkog centra Crne Gore i Univerzitetske dečje klinike u Beogradu, Srbija.

7. U toku realizacije projekta došlo bi do usopstavljanja aktivne saradnje među profesorima sa Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu i Medicinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore

8. Projekat je koncipiran da favorizuje multidisciplinarnu saradnju različitih jedinica Univerziteta Crne Gore (Elektrotehnički fakultet i Medicinski fakultet).

9. Najzad, za potrebe projekta su angažovana privredna preduzeća d.o.o. "Studio Branko" iz Podgorice, Crna Gora i d.o.o."Humeds" iz Beograda, Srbija, koja su zadužena za iznalaženje tehničkih rješenja i realizaciju proizvodnj TM EKG.

10. Perspektive koje se otvaraju TM EKG-u nakon završetka projekta mogu dovesti do revolucionarnih promjena u upotrebi EKG i Holter aparata u svijetu. To bi Crnoj Gori omogućilo pozicioniranje među tehnološki naprednim državama svijeta i privlačenje investicija u privredu i nauku.