REZIME ČETVRTOG ŠESTOMJESEČNOG NARATIVNOG IZVJEŠTAJA PROJEKTA KATUN

U skladu sa odobrenom projektnom prijavom, (Annex 1 Sporazuma o Grantu), opšti cilj projekta:  „ Valorizacija crnogorskih katuna kroz razvoj održive poljoprivrede i turizma  - KATUN” je da stvori bazu znanja za održivost planinske poljoprivrede i poveća njenu kompetitivnost, da očuva važan dio kulturno-istorijskog nasleđa seoskih područja i pokrene agro-turizam na katunima kao specifičnim tačkama ili jezgrima daljeg društvenog i ekonomskog razvoja na crnogorskim planinama.

KATUN projekat je koncipiran tako da se projektna istraživanja međusobno nadopunjuju u veoma velikoj mjeri, što daje rezulatate koji utiču na integralni razvoj planinskih regiona u Crnoj Gori. On, ovim putem, postaje veza između planinske poljoprivrede i novih turističkih inicijativa, a na korist ruralnih zajednica i time cijelog društva i države.

U četvrtom šestomjesečnom izvještajnom periodu, detaljni ciljevi KATUN projekta su: da se nastavi sa transferom znanja i inovacija u poljoprivredi i agro-turizmu, što im omogućava da budu konkurentniji, čime se doprinosi razvoju društva zasnovanog na znanju; da služi i odredi mogućnosti za preduzetništvo u specifičnom multifunkcionalnom sektoru crnogorske poljoprivrede (planinska stočarska proizvodnja); da se završe izvještaji sa međunarodne konferencije; da se nastavi rad sa komercijalnim partnerima na poboljšanju proizvodnji i stvaranju novih proizvoda (različite vrste sira); i da se završi inventarisanje svih katuna u regionu Kuča (aktivnih i onih koji se ne koriste) kako bi se postigao novi nivo održive zaštite kulturne baštine i njene ugradnje u moderne poljoprivredne i turističke tokove.

Svi partneri na projektu su aktivno učestvovali u njegovoj realizaciji: BTF kao vodeći partner; 2 nacionalne institucije - HIM i FTHM; 4 međunarodna institucije - UL (Slovenija), SLU (Švedska), ITABC i UOB (Italija) i 3 nacionalne privatne kompanije - mala i srednja preduzeća (HMD kao srednje, TOH kao malo preduzeće i INTERTEHNA Berane kao novi partner u KATUN projektu).

KATUN Projekat se realizuje kroz sljedećih šest radnih paketa:

VP1: Jačanje tradicionalnih proizvodnih tehnologija i marketing proizvoda sa katuna;

VP2: Socijalna dimenzija života na katunima – učvršćivanje njihovog regionalnog imidža;

VP3: Diverzifikacija ekonomskih aktivnosti na katunima: jačanje agro-turizma;

VP4: Jačanje istraživačkih kapaciteta (ljudski resursi i istraživačka infrastruktura);

VP5: Povećanje održivog uticaja i vidljivost projekta KATUN i

VP6: Menadžment.

KATUN se implementira kroz šest radnih paketa:

Menadžment tim Projekta je bio veoma aktivan u obavljanju svih poslova i zadataka utvrđenih u dokumentu projekta. Pored lidera i menadžera projekta, menadžment svakog od šest radnih paketa (VP lideri i njihovi zamjenici) imali su  važnu ulogu u obavljanju svih poslova i zadataka kao i  finansijski menadžer.

Istraživački i tehnološki razvoj, zajednički posao sa partnerima, započet u prethodnom izvještajnom periodu, nastavljen je u 3 glavna pravca:

  • Održiva poljoprivreda i šumarstvo,
  • Agroturizam u planinama i
  • Zaštita i promocija ruralnog nasleđa.

Glavni rezultati u oblasti održive poljoprivrede i šumarstva su:

  • Za potrebe određivanja botaničkog sastava pašnjaka i livada i njihovog utjecaja na kvalitet mlijeka uzorci biljne mase u tri vremenska razdoblja, na početku, sredini i pri kraju vegetacione sezone, prikupljeni su na oba planinska područja - Durmitoru i Kučima;
  • Genetička karakterizacija tri rase ovaca (jzero-pivska sa Durmitorskog područja, bardoka i ljaba sa područja Kuča) izvršena je na osnovu analize 19 mikrosatelit markera.
  • S ciljem poboljšanja proizvodnog potencijala livada i pašnjaka, prikupljeni su uzorci trave sa pašnjaka partnerske kompanije HM Durmitor kako bi se utvrdio hemijski sastav i definisanje kvaliteta tih livada i pašnjaka. Hemijski sastav je utvrđen na bazi određivanja sljedećih komponenata: % SM,% pepela, % sirova vlakna,% masti,% proteina;
  • Na osnovu rezultata hemijskog sastava livadskog sijena urađene su preporuke kako pravilno izbalansirati obroke za životinje (tovna goveda) partnerske organizacije HM Durmitor;
  • Održana je obuka za poljoprivredne proizvođače sa područja Kuča u decembru 2016. godine, s ciljem da se predstave važnost i prednosti zaštite tradicionalnih proizvoda, kao i prezentaciju zakonskih propisa koji se odnose na zaštitu tradicionalnih proizvoda u Crnoj Gori;
  • Udruženje proizvođača kučkog sira osnovano je uz pomoć predstavnika radnog paketa 2;
  • Nastavljen je terenski rad na proučavanju i inventarizaciji biodiverziteta šuma, biljaka i gljiva. Pored toga, prikupljeni su uzorci zemljišta sa 4 lokaliteta na Kučim planinama koji su bili zahvaćeni šumskim požarima u 2010, 2012, 2014. i 2015. godini, kao i sa 2 kontrolna lokaliteta: direktna izolacija genomske DNK, amplifikacija i označavanje uzoraka koristeći specifične ITS rDNA pramjere; materijal je poslat na sekvenciranje. Urađen je nacrt teksta priručnika za poljoprivrednike i za prikupljanje jestivih gljiva i aromatičnog bilja.

U oblasti zaštite ruralnog nasleđa:

  • izvršeno je 4 arhivska/ bibliotečka istraživanja sa utrošenih 12 dana
  • obavljene su 22terenske posjete sa ukupno 53 dana
  • precizno određivanje lokacije i stanja 19 katuna u 14 područja, njihovo mapiranje i foto dokumentacija
  • dopunjena je baza podataka sa 2 nova katuna i 27 pripadajućih objekata.
  • Prikupljena je značajna količina podataka  za monografiju o Kučkim planinama
  • Dostavljeni su podaci za  web presentaciju.

 

U oblasti održivog turizma nastavljen je rad:

  • istraživanja na pripremi radova s međunarodne konferencije održane na Žabljaku su obavljena.
  • rad na pripremi i publikovanju rezultata koji su predstavljeni na međunarodnoj konferenciji na Žabljaku;
  • terenski rad - intervjui i prikupljanje podataka koji služe kao osnova za krajnje rezultate projekta i pripremu priručnika;
  • program okruglog stola je pripremljen, organizovan je info dan, održana je rasprava o agro-turizmu;

 

  • Promocija: sajt, ali i druge društvene mreže (Facebook, Tvitter, itd) su u potpunosti funkcionalni, obezbijeđen je štampani promotivni materijal kao što su leci, održane su mnoge prezentacije projekta u medijima.
  • Menadžment struktura funkcioniše u skladu sa planom projekta - menadžment tim održava sastanke redovno, najmanje jednom mjesečno. Komunikaciona mreža funkcioniše prema vani (HERIC tim i međunarodni partneri) i interno u projektnom timu.

Kao što je navedeno u Aneksu 1 Ugovora o grantu, očekuje se da uticaj projekta KATUN bude veoma jak i inovativan u ponudi različitih rešenja za sticanje konkurentskih prednosti i jačanje multifunkcionalnog poljoprivrednog sektora u planinskim područjima. Očekivani efekti mogu se svrstati u tri glavne kategorije:

  1. istraživački - snažan korak u kreiranju interdisciplinarnog kompaktnog tima;
  2. internacionalizacija - saradnja sa međunarodnim partnerima sa integrisanim planom istraživanja, i
  3. ekonomski uticaj u dvije dimenzije: prva - jačanje konkurentnosti kroz intenzivnu saradnju sa proizvođačima i kompanijama i drugi - da se obezbijedi održivost (nova znanja, upotrebljivi rezultati, pokrenute nove RTD ideje i projekti).

Dosadašnji rezultati su pouzdana osnova za zaključak da će planirani ciljevi KATUN projekta biti potpuno ostvareni i da će projekat dati i dodatne rezultate.